Árið 1815 er Jean Valjean (Þór Breiðfjörð), fangi númer 24601, settur laus á skilorði eftir 19 ára fangelsisvist í Bagne fangelsinu í Toulon. Hann hefur afplánað fimm ára dóm fyrir að stela brauði handa hungurmorða frændsystkinum sínum, en fjórtán ár til viðbótar fyrir flóttatilraunir. Javert (Egill Ólafsson), fangelsisstjóri, afhendir honum gult vegabréf, sem Valjean er skylt að sýna hvar og hvenær sem þess er krafist, en gul vegabréf báru þeir sem höfðu afplánað fangavist. Vegabréfið veldur því að hann fær lægri laun en aðrir verkamenn og alls staðar er honum neitað um gistingu. Hann fyllist biturð og reiði yfir þessu óréttlæti og finnst frelsið engu betra en fangavistin.

Biskupinn af Digne (Eggert Þorleifsson) býður honum mat og húsaskjól og lætur hann sitja til borðs með sér, líkt og þeir væru jafningjar. Valjean girnist silfurborðbúnað biskupsins og um nóttina rænir hann silfrinu og hleypur á brott. En hann er gripinn af lögreglumönnum sem færa hann aftur á biskupssetrið. Valjean til undrunar segir biskupinn lögreglumönnunum að handtaka Valjean sé byggð á misskilningi, því hann hafi gefið honum silfrið. Þegar þeir eru einir hvetur biskupinn hann að nota silfrið til að breyta lífi sínu á betri veg. Valjean er snortinn af miskunnarverki biskupsins. Hann ákveður að brjóta skilorðið, rífur gula vegabréfið í tætlur og lætur sig hverfa til að hefja nýtt og betra líf.




Átta árum síðar hefur Valjean komið ár sinni vel fyrir borð. Hann er nú borgarstjóri og verksmiðjueigandi í Montreuil-sur-Mer, og gengur undir nafninu Monsieur Madeleine. Fantine (Valgerður Guðnadóttir) er verkakona í verksmiðjunni og þarf daglega að þola áreitni frá verkstjóranum, sem girnist hana, öðrum verkakonum til skapraunar. En þegar þær komast að því að Fantine á óskilgetna dóttur og sendir fósturforeldrum hennar háar fjárhæðir í hverjum mánuði, krefjast þær þess að Fantine verði rekin og saka hana um að stunda vændi. Verkstjórinn notar tækifærið til að ná sér niður á henni og rekur hana á staðnum.


Fantine leitar allra leiða til að afla tekna, því hún skuldar fósturforeldrum dóttur sinnar háar fjárhæðir. Hún selur hálsmen, sem er eina verðmæti hennar, og loks selur hún af sér hárið. Eftir það hefur hún engin önnur ráð en að selja sjálfa sig í hópi vændiskvenna við höfnina. Stolt hennar er brotið og heilsu hennar hrakar fljótt. Þegar hún lendir í útistöðum við aðgangsharðan kúnna, kemur lögreglustjóri bæjarins til að skakka leikinn. Það er Javert, sem fyrrum var fangelsisstjóri í Bagne. Madeleine borgarstjóri verður vitni að handtökunni, en þegar hann áttar sig á að hann beri ábyrgð á hvernig komið er fyrir Fantine, skipar hann Javert að sleppa henni lausri og færa hana á sjúkrahús. Javert er ósáttur en dirfist ekki að óhlýðnast skipun hans.

Skömmu síðar verður Javert vitni að því þegar borgarstjórinn bjargar manni sem er fastur undir fullhlöðnum hestvagni. Borgarstjórinn lyftir vagninum svo maðurinn kemst undan. Þetta er mikið þrekvirki sem útheimtir krafta í kögglum. Javert minnist fangans Valjeans, sem hann hefur leitað án árangurs í átta ár, en hann bjó einnig yfir ofurmannlegum kröftum. Borgarstjórinn vill vita meira um þennan "Valjean" og Javert segir honum að Valjean hafi nú loks verið handtekinn og muni verða leiddur í réttarsal þann sama dag. Valjean veit að hann mun aldrei fyrirgefa sjálfum sér verði saklaus maður settur í lífstíðarfangelsi í hans stað. Borgarstjórinn mætir því í réttarsalinn og gerir grein fyrir sjálfum sér, að hann sé í raun Jean Valjean, fangi númer 24601, og flýr réttarsalinn með Javert á hælunum.

Valjean kemur á sjúkrahúsið þar sem Fantine liggur fyrir dauðanum. Hann heitir því að finna dóttur hennar, Cosette, og ganga henni í föðurstað. Þegar Javert birtist til að handtaka hann, biður Valjean um þriggja daga frest til að finna Cosette og koma henni einhvers staðar fyrir. Javert vill ekki heyra á það minnst svo Valjean ræðst að honum, rotar hann og flýr.


Thénardier (Laddi) og Madame Thénardier (Margrét Vilhjálmsdóttir) reka gistikrá í Montfermeil, þar sem Cosette litla (Hrefna Karen Pétursdóttir / Halldóra Elín Einarsdóttir) býr við lakan kost. Henni er þrælað út við skúringar og vatnsburð, á meðan einkadóttir hjónanna, Éponine, er dekruð út í eitt. Kvöld eitt er Cosette rekin út í skóg að sækja vatn, á meðan kráin fyllist af gestum. Það er ljóst að Thénardier hjónin svífast einskis til græða sem mest á ferðamönnum og fastagestum. Valjean finnur Cosette úti í skógi. Hann tilkynnir Thénardier hjónunum lát Fantine og að hann hafi heitið að taka Cosette að sér. Hjónin eru treg að láta “augasteininn sinn” og “litlu prinsessuna” frá sér fyrr en Valjean hefur reitt af hendi stórfé.


Tíu árum síðar er alþýðan í París orðin langþreytt á viðvarandi úrræðaleysi stjórnvalda til að bæta þeirra hag. Eini fulltrúi ríkisstjórnarinnar, sem hefur látið sig málefni alþýðunnar varða, er Lamarque hershöfðingi. En hann er nú fárveikur og vart hugað líf. Það er því uppreisnarástand í borginni. Götustrákurinn Gavroche (Ari Páll Karlsson / Valgeir Hrafn Skagfjörð) flækist um meðal vændiskvenna, betlara og þjófa, á meðan námsmennirnir Marius (Eyþór Ingi Gunnlaugsson) og Enjolras (Jóhannes Haukur Jóhannesson) ræða hvað muni gerast þegar Lemarque er allur.

Thénardier hjónin hafa nú komið sér fyrir í borginni ásamt dóttur sinni Éponine (Arnbjörg Hlíf Valsdóttir), sem nú er orðin ung kona. Hjónin eru með glæpagengi á sínum snærum og beita öllum brögðum til að hafa peninga af fólki. Éponine hefur verið að spjalla við Marius, sem hún elskar á laun, og vill að hann forði sér áður en faðir hennar ræðst til atlögu við ríkan herramann, sem kemur eftir götunni. En Marius hefur komið auga á stúlkuna sem leiðir herramanninn. Marius fellur í stafi og verður ástfanginn við fyrstu sýn. Thénardier stöðvar manninn, sýnir honum fátæklegt barn og grátbiður herrann um ölmusu. En Thénardier ber kennsl á stúlkuna, Cosette (Vigdís Hrefna Pálsdóttir), þótt hún sé nú komin af barnsaldri, og áttar sig á að herramaðurinn er engin annar en Valjean, sem tók hana frá þeim, tíu árum fyrr.

Thénardier ræðst að Valjean og rífur skyrtu hans, svo fanganúmerið blasir við. Lögreglan hleypur að til að skakka leikinn en foringi lögreglumannanna er enginn annar en Javert. Á meðan menn hans handtaka Thénardier og gengi hans notar Valjean tækifærið og flýr af vettvangi ásamt Cosette. Thénardier upplýsir Javert um brennimerkið á brjósti herramannsins, og Javert áttar sig á að hér hefur Valjean verið á ferð. Hann reikar einn um götur Parísar, horfir til stjarnanna og íhugar leit sína að strokufanganum, um leið og hann dáist að hinum reglubundna gangi stjarnhimins, sem fyrir honum er tákn um hið fullkomna réttlæti.


Marius er friðlaus að komast að því hvar stúlkan fagra býr og biður Éponine að hafa uppi á henni fyrir sig. Fyrir vikið mætir hann of seint á fund vina sinna á kaffihúsi einu, þar sem hugsjónamaðurinn Enjolras skipuleggur aðgerðir gegn yfirvöldum. (Hópurinn kallar sig “Vini ABC” en það er franskur orðaleikur: ‘Abaissé(s)’ getur bæði þýtt ‘abc’ og ‘hinir smáðu’. Uppreisnarmenn eru því ‘Vinir hinna smáðu’.) Þegar Gavroche litli kemur hlaupandi og tilkynnir að Lemarque hershöfðingi sé dáinn, hvetur Enjolras félaga sína til að líta á dauða Lemarques sem tákn um að hefjast handa. Þeir fara syngjandi um göturnar og hvetja borgara Parísar til uppreisnar.

Valjean og Cosette eru á heimili sínu að Rue Plumet og Cosette getur ekki hætt að hugsa um Marius. Valjean áttar sig á að litla fósturdóttir hans er orðin að ungri konu. Cosette vill að hann segi henni frá fortíðinni, en honum finnst ekki tímabært að upplýsa hana um sannleikann.

Éponine er harmþrungin yfir ást Mariusar á Cosette. Engu að síður leiðir hún hann að húsinu á Rue Plumet, þar sem hann nær tali af Cosette. Á meðan uppgötvar Éponine að faðir hennar ætlar að brjótast inn í húsið ásamt genginu. Éponine æpir hátt til að gera Mariusi viðvart. Thénardier flýr, bálreiður, ásamt mönnum sínum og Marius nær að láta sig hverfa áður en Valjean kemur hlaupandi að.

Valjean er hins vegar sannfærður um að hér hafi Javert verið á ferð. Hann ákveður því að flýja land svo þau Cosette fái lifað í friði.

Að kvöldi júníuppreisnarinnar í París, 1832, undirbýr Valjean brottför. Cosette og Marius kveðjast harmþrungin í leynum og Éponine veit nú að ást hennar til Mariusar verður aldrei endurgoldin. Enjolras hvetur íbúa Parísar til byltingar og Marius ákveður að ganga til liðs við félaga sína. Javert segir mönnum sínum að hann ætli að dulbúa sig sem uppreisnarmann, í þeim tilgangi að njósna um ráðagerðir þeirra og sundra hópnum innanfrá. Thénardier hjónin sjá fram á góða daga við að ræna lík þeirra sem falla munu í átökunum framundan.


Uppreisnarmenn, með Enjolras í fararbroddi, reisa götuvígi í miðborg Parísar. Javert er í dulargervi og býður sig fram til að njósna um aðgerðir þjóðvarðliðsins. Marius sér að Éponine er í hópnum, klædd einsog strákur. Hann vill að hún forði sér úr víginu og biður hana að koma bréfi til Cosette. Valjean tekur við bréfinu, les það og kemst þannig að sambandi Mariusar og Cosette, en Éponine ráfar ein um borgina með brostið hjarta.


Javert snýr aftur í götuvígið og segir Enjolras hvar og hvenær þjóðvarðliðið ætli að láta til skarar skríða. En götustrákurinn Gavroche kemur upp um lygar hans og afhjúpar hver Javert er í raun og veru. Javert er tekinn og bundinn. Éponine kemur helsærð í vígið og deyr í faðmi Mariusar. Skömmu síðar kemur Valjean til að leita Marius uppi, en áður en hann nær tali af honum sér hann Javert og veit að bytingarmenn ætla að taka hann af lífi. Þegar þjóðvarðliðið gerir áhlaup fellir Valjean leyniskyttu og bjargar þannig lífi Enjolras. Uppreisnarmenn fagna, en Valjean biður um að fá að ráða örlögum svikarans Javerts. Hann leiðir Javert afsíðis, en í stað þess að drepa hann, eins og Javert reiknar fastlega með, sker Valjean af honum böndin og segir honum að flýja. Á meðan uppreisnarmenn hvíla sig fyrir átök næsta dags biður Valjean Guð um að halda verndarhendi yfir Mariusi.
                          
Í dögun uppgötvar Enjolras að íbúar Parísar ætla sér ekki að styðja byltinguna og veit að þetta mun verða þeirra hinsta stund. Liðsforingi hersins gefur þeim síðasta tækifæri til uppgjafar, en uppreisnarmenn hafna því og hefja skothríð. Allir uppreisnarmenn falla nema Valjean og Marius, sem er illa særður. Valjean dregur Marius með sér niður um göturæsi. Javert kemur í vígið, finnur hvergi Valjean meðal hinna föllnu og áttar sig á að hann hljóti að hafa farið niður í holræsin.

Thénardier fer um holræsin og rænir lík hinna föllnu. Valjean bugast af þreytu og hnígur í ómegin með Marius á baki sér. Thénardier kemur að þeim og hirðir hring af fingri Mariusar. Valjean rankar við sér, Thénardier ber kennsl á hann og lætur sig hverfa. Þegar Valjean kemur loks út úr holræsunum situr Javert þar fyrir honum. Valjean biður hann um að halda að sér höndum í eina stund enn, svo hann geti komið Mariusi til læknis, og heitir því að koma aftur. Javert samþykkir það á endanum.

Þegar Valjean er farinn byrjar Javert að efast um sjálfan sig. Honum finnst hann vera skuldbundinn Valjean, vegna þess að hann gaf honum líf þegar hann hefði getað drepið hann. Javert á í miklu innra stríði þar sem réttlætiskennd hans tekst á við hlýðni hans við lög og reglur. Honum finnst hann ekki geta lifað í skuld við strokufangann Valjean, svo hann fyrirfer sér í Signufljóti.


Heima hjá Cosette, í húsinu á Rue Plumet, syrgir Marius fallna vini og veltir því fyrir sér hver hafi bjargað honum heim úr götuvíginu. Valjean tekur Marius afsíðis og trúir honum fyrir því að hann sé strokufangi á flótta frá réttvísinni. Hann segir Mariusi að hann verði að láta sig hverfa svo Cosette verði óhult. Hann biður Marius að halda þessu leyndu fyrir henni og segja aðeins að hann hafi þurft að fara í langferð. Marius lofar því og virðist feginn að vera laus við Valjean.

Marius og Cosette ganga í hjónaband. Thénardier hjónin koma óboðin í veisluna og kynna sig sem barón og barónessu de Thénard. Thénardier kúgar fé út úr Mariusi og segist hafa séð Valjean í holræsunum með lík í eftirdragi, sömu nóttina og götuvígið féll. Þessu til sönnunar dregur Thénardier upp gullhringinn, sem hann tók af líkinu. Marius þekkir hringinn sinn um leið og uppgötvar að Valjean hafi verið sá sem bjargaði lífi hans. Marius slær Thénardier og yfirgefur veisluna ásamt Cosette að leita Valjean uppi, en Thénardier hjónin fagna upphefð sinni í hópi betri borgara Parísar.


Valjean situr einn og yfirgefinn í herbergiskytru og bíður dauðans. Um leið og svipur Fantine birtist, til að fylgja honum yfir móðuna miklu, koma Cosette og Marius til hans. Cosette nær að kveðja föður sinn og Marius þakkar honum lífgjöfina. Valjean afhendir Cosette nokkur handskrifuð blöð, sem geyma játningu hans og sögu móður hennar. Svipir Fantine og Éponine leiða hann með sér inn í eilífðina og svipir hinna föllnu birtast um leið og hvetja lifendur til að syngja nýjan þjóðarsöng.
 
Samantekt: Friðrik Erlingsson